• "Xé rào” nuôi tôm: Hậu quả khó lường

    Cập nhật lúc: 10:48 AM, 10/11/2011
    Hàng năm, UBND tỉnh Tiền Giang đều ban hành Chỉ thị ngắt vụ trong nuôi tôm nhằm cắt mầm bệnh cũng như có đủ thời gian để cải tạo nền đáy ao. Tuy nhiên, thời gian qua, một số hộ nuôi tôm vẫn lấy nước, thả giống bất chấp quy định, gây ra dịch bệnh cục bộ ở một số địa phương. 
     
    Phớt lờ chỉ đạo
    Các nhà chuyên môn nhận định, trong khoảng từ đầu tháng 9 đến giữa tháng 1 năm sau, điều kiện thời tiết không thuận lợi cho sự sinh trưởng và phát triển của tôm nuôi, bởi trong thời gian này chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm rất lớn, ngày nóng, đêm lạnh… nhất là không có nguồn nước đủ độ mặn cần thiết để nuôi tôm. Ngược lại, những yếu tố bất lợi đối với tôm nuôi nói trên lại là điều kiện thích hợp cho mầm bệnh phát triển và góp phần tạo ra dịch bệnh tôm.
    Bên cạnh đó, đây còn là thời điểm thu hoạch và cải tạo ao nuôi thả giống vào chính vụ, nên môi trường nước trên các sông, rạch thường bị ô nhiễm nặng và mầm bệnh luôn tồn tại ở mức khá cao. Do đó, bất cứ một sai sót nhỏ nào trong quá trình quản lý ao nuôi đều có thể dẫn đến dịch bệnh phát sinh và lây lan. Quan trọng hơn, hành vi nuôi tôm trong thời gian ngắt vụ sẽ ảnh hưởng đến cả cộng đồng và ảnh hưởng xấu đến tính bền vững của cả vùng nuôi.
    Chính vì những lý do nêu trên mà trong vụ tôm năm 2012 sắp tới, UBND tỉnh Tiền Giang đã ban hành Chỉ thị số 14/CT-UBND về việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh tôm sú, tôm thẻ chân trắng trên địa bàn tỉnh. Theo đó, kể từ ngày 1/10/2011 đến ngày 15/1/2012, tất cả các tổ chức cá nhân nuôi tôm trong tỉnh không được thả nuôi tôm sú và tôm thẻ.
    Nhiều hộ nuôi tôm ở Tiền Giang bất chấp quy định vẫn thả giống   Ảnh: Thanh Nhã
    Quy định là thế, nhưng bà con nuôi tôm không nhận thức hết, cho rằng nhà nước ban hành nhiều luật lệ để làm khó dân, và vẫn cố tình thả giống tôm trong thời gian ngắt vụ. Theo Chi cục Thủy sản Tiền Giang, trong năm 2011, toàn tỉnh có 507 hộ vi phạm Chỉ thị ngắt vụ trên diện tích là 342,6 ha, tăng 254,23 ha so với năm 2010.

    Hệ lụy khó lường
    Theo các chuyên gia thủy sản, trong thời gian ngắt vụ, điều kiện khí hậu không thuận lợi cho hoạt động sản xuất giống, do đó chất lượng giống sản xuất ra khó đáp ứng cho nhu cầu nuôi thâm canh, bán thâm canh, nhất là thời điểm điều kiện thời tiết không thuận lợi, nhưng nhiều người nuôi tôm vẫn bắt giống thả nuôi mà không quan tâm đến chất lượng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm dịch bệnh phát sinh nhiều vào thời điểm trái vụ.
    Trong điều kiện sản xuất nhỏ lẻ, hầu hết bà con nuôi tôm không có hệ thống ao lắng, xử lý nước thải hoặc tận dụng cả ao lắng để nuôi tôm, nên nước thải và bùn đáy ao sau thu hoạch sẽ được bơm thẳng ra kênh rạch mà không qua xử lý đã làm cho hệ thống kênh rạch bị bồi lắng, môi trường nước tự nhiên bị ô nhiễm nghiêm trọng. Việc xả thải liên tục, không có thời gian ngắt vụ đồng loạt để môi trường được phục hồi sẽ dẫn đến tình trạng mầm bệnh tràn lan, ao nuôi nhanh lão hóa, nguồn nước trong hệ thống kênh rạch trở nên phú dưỡng, và đến thời điểm nào đó, môi trường sẽ bị suy thoái.
    Tiếp theo, vấn đề rất quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả và sự bền vững của nghề nuôi tôm mà rất ít bà con chú trọng, đó là chất đất trong ao nuôi tôm. Theo các tài liệu khoa học, đất thường xuyên ngập mặn sẽ làm thay đổi tính chất vật lý và hóa học của đất, bởi hàm lượng Natri trong nước có độ mặn cao sẽ làm keo tụ, gắn kết đất thành cấu trúc cột khiến đất rất chặt, khó thoát nước và dễ nứt nẻ sâu khi phơi khô. Do đó, khi phơi nền đáy ao nuôi tôm trong quá trình cải tạo ao, đất sẽ bị nứt sâu dẫn tới oxy dễ xâm nhập vào đất làm oxy hóa tầng sinh phèn và gây chua đất khi có nước. Hơn nữa, hàm lượng Natri trong nước mặn sẽ dễ bị hấp thu vào trong đất, từ đó các ion Natri này sẽ đẩy các chất dinh dưỡng có lợi trong đất ra ngoài dẫn đến dễ bị rửa trôi, đó cũng là nguyên nhân gây nghèo kiệt dinh dưỡng của đất (hay còn gọi là chay đất) làm giảm hiệu quả nuôi tôm.
    Hiện nay, vẫn còn một số bà con chỉ nghĩ đến lợi nhuận trước mắt mà bỏ qua khuyến cáo của ngành thủy sản về yếu tố rủi ro, nhất là không nghĩ tới tính bền vững nên đã nuôi tôm trái vụ và kết quả chuốc những thất bại nặng nề. Thực vậy, nuôi tôm trái vụ rất ít người thành công, đã để lại hậu quả khôn lường, chẳng những sẽ gây thiệt hại cho chính mình mà còn gây thiệt hại cho cả cộng đồng. Kết quả thống kê qua nhiều năm của Chi cục Thủy sản Tiền Giang cho thấy, diện tích tôm bệnh trên diện tích nuôi tôm trái vụ hàng năm rất cao, trung bình khoảng 15-20%, trong khi đó tỷ lệ thiệt hại bình quân cả năm của nghề nuôi tôm chỉ 5-8%, cụ thể trong năm 2011 có 46 hộ thả giống tôm trong thời gian ngắt vụ bị thiệt hại với diện tích 53,37 ha, chiếm 15,5% tổng diện tích thả giống trong thời gian ngắt vụ. Không những thế, tỷ lệ dịch bệnh trên tôm nuôi năm sau luôn cao hơn năm trước, như năm 2009 tỷ lệ dịch bệnh là 6,5% trên tổng diện tích thả nuôi; năm 2010 là 10%; trong 9 tháng năm 2011 tỷ lệ dịch bệnh trên tôm đã là 15%.
    >> Để nghề nuôi tôm phát triển bền vững thì hơn ai hết, chính người nuôi phải thấy rõ trách nhiệm của mình, phải nghiêm túc thực hiện những quy định của pháp luật về thời gian ngắt vụ nuôi tôm, bảo vệ môi trường, tuân thủ khuyến cáo của các cơ quan chuyên môn.

     Nguyễn Quang
  • 0 comments:

    Post a Comment